Gözleme tavası ile krep tavası aslında temelde aynı ürünü ifade eder. İkisi de geniş yüzeyli, düz tabanlı ve genellikle saplı tava formundadır. Aradaki küçük farklar, kullanım amacına göre tercih yapmayı etkiler.
Krep tavası genellikle biraz daha ince yapılıdır ve yüzeyi tamamen düzdür. İnce hamur işlerinin kolayca yayılması ve çevrilmesi için tasarlanır. Bazı modellerde hafif girinti çıkıntılar olur, bu da kreplerin daha gözenekli ve şekilli pişmesini sağlar.
Gözleme tavası ise genellikle biraz daha kalın malzemeden yapılır ve ısıyı daha dengeli tutması hedeflenir. Çünkü gözleme pişirme süresi daha uzundur ve hamurun içindeki malzemenin de ısınması gerekir.
Kullanıcılar çoğunlukla tek bir tava ile hem krep hem gözleme pişirir. Özellikle granit kaplamalı, yapışmaz yüzeyli ve geniş tabanlı bir tava bu iki iş için de rahatlıkla kullanılabilir. Aslında ürünün adı kadar, yüzey kalitesi, ısı dağılımı, sap ergonomisi gibi detaylar daha belirleyici olur.
Bir tava alırken sadece fiyatına veya rengine bakmak, mutfakta işini kolaylaştırmak yerine zorlaştırabilir. Gözleme ve krep gibi hassas pişirme isteyen tariflerde, tavanın kalitesi sonucu doğrudan etkiler. İşte karar verirken gerçekten işine yarayacak birkaç nokta:
Yüzey kaplaması: Yapışmaz yüzey olmazsa, ilk krep çiğ kalır, ikinci yanar, üçüncü tava dibine yapışır. Granit kaplama bu konuda en çok tercih edilen seçenek. Hem dayanıklı hem de temizlemesi kolay. Seramik kaplamalar ise hafiflik arayanlar için avantaj sağlayabilir.
Taban kalınlığı: Gözleme pişiriyorsan, tavanın ısıyı dengeli dağıtması şart. İnce tabanlı tavalar bir yeri yakarken diğer yeri pişirmeyebilir. Kalın tabanlı modeller, özellikle doğal gaz ocağında homojen ısı sağlar.
Çap ve derinlik: Gözleme için 28–32 cm arası çap ideal. Krep içinse kenarları biraz daha alçak modeller tercih edilir, çünkü hamuru yaymak ve çevirmek daha kolay olur.
Sap kullanımı: Sapı ısınmayan, el yakmayan ve sağlam takılmış modeller uzun ömürlü kullanım sağlar. Vida kısmı gevşeyen tavalar mutfağın gizli düşmanıdır.
Ocak uyumu: İndüksiyon ocakta kullanacaksan, mıknatıs tutan tabanlı modelleri tercih etmelisin. Tüm ürünler her ocak türüyle uyumlu olmayabilir.
Gözleme ya da krep tavan varsa, elindeki sadece bir mutfak gereci değil, aynı zamanda pratik kahvaltıların ve hızlı akşam atıştırmalarının anahtarıdır. Aşağıdaki tarifleri bu tavalarla kolayca yapabilirsin:
Klasik krep: Süt, un ve yumurtayla hazırlanan klasik krep harcı, yapışmaz yüzeyde incecik yayılır, arkalı önlü pişirilir.
Gözleme: Lavaşla değil, hamurla yapılan gerçek gözleme, özellikle granit tabanlı tavada dışı çıtır içi yumuşak olur. İç harçta peynir, patates, kıyma gibi malzemelerle çeşitlendirme yapabilirsin.
Pancake (kalın krep): Kabartma tozlu harçla yapılan, daha kalın ve pofuduk kahvaltılıklar için de ideal.
Yumurta çeşitleri: Omlet, menemen veya sadece tereyağında pişmiş yumurta... Tavan yapışmazsa bu işler keyifli hale gelir.
Lavaş ya da tortilla ısıtma: Marketten alınan lavaşları ya da tortillaları sertleşmeden ısıtmak için birebir.
Dondurulmuş börek ya da lahmacun ısıtma: Fırın açmaya üşendiğin anlarda, tavanın genişliği büyük yardım sağlar.
Tatlı krep: İçine muz, çikolata, fındık kreması ya da reçel koyarak sarabilir, çayla birlikte servis edebilirsin.
Gözleme ya da krep pişirirken herkesin ihtiyacı aynı değil. Kimisi pratik bir şey arar, kimisi de uzun yıllar dayanacak kaliteli bir ürün ister. Bu yüzden tava seçerken önce beklentini netleştirmek önemli. Aşağıda farklı bütçe ve beklentilere göre birkaç tavsiye bulabilirsin:
Emsan’ın granit kaplamalı 26 cm tavası bu işi fazlasıyla çözüyor. Isıyı dengeli dağıtıyor, kolay kolay yapışma yapmıyor ve temizlemesi rahat. Özellikle sabah kahvaltılarında hızlıca krep yapmak isteyenler için ideal.
Jumbo’nun döküm serileri oldukça sağlam. Hem göze hitap ediyor hem de ağır tabanı sayesinde eşit pişirme sağlıyor. Ocakta dengeli duruşu ve elde verdiği ağırlık hissi, özellikle kalın gözlemeleri çevirirken kontrolü artırıyor.
Karaca’nın Swiss Crystal kaplamalı krep ve gözleme tavası farkını hissettiriyor. Hem yapışmazlık konusunda çok başarılı hem de ısıyı çok kısa sürede yayarak hamuru anında mühürlüyor. İster ince krep ister katmer gibi kalın gözleme yap, sonuç her seferinde aynı.
Özellikle krep yapmayı seviyorsan, yüzeyi hafif dokulu olan krep tavası modelleri daha başarılı sonuç veriyor. Hamurun eşit yayılması ve kolay çevrilmesi açısından avantajlı. Fakat gözleme için klasik düz tabanlı modeller daha iyi sonuç verir.
Bu tavalar arasından seçim yaparken ne sıklıkla kullanacağını, ocak tipini ve el alışkanlığını da düşün. Bazen küçük bir detay, mutfakta tüm farkı yaratabiliyor.
Gözleme ve krep tavalarının en önemli avantajlarından biri, yanmaz yapışmaz yüzeyleri sayesinde yemeklerin tavaya yapışmadan kolayca pişirilmesidir. Ancak bu yüzeyin uzun süre ilk günkü gibi kalması, nasıl kullanıldığınıza ve nasıl temizlediğinize bağlıdır. İlk kullanımdan önce tavayı mutlaka hafifçe yıkamak ve ardından ince bir tabaka yağla silmek, yüzeyi ilk pişirme için hazırlar. Günlük temizlikte tel ya da sert fırça gibi yüzeyi çizecek araçlardan uzak durmalısınız. Granit ya da seramik kaplama tavalar için yumuşak sünger ve az deterjanla yıkamak yeterlidir.
Yemek sonrası tava henüz sıcakken üzerine su tutmak, ısı şokuna neden olarak yüzeyin zamanla deforme olmasına yol açar. Bu yüzden temizlikten önce mutlaka tavanın soğumasını bekleyin. Bulaşık makinesi bazı ürünler için uygun gibi görünse de, uzun vadede kaplamayı matlaştırabilir ve tavayı yıpratabilir. Özellikle granit kaplama gözleme tavalarında elde yıkama her zaman daha iyi sonuç verir. Eğer yüzeyde kalıntı varsa, doğrudan ovmak yerine bir süre ılık suda bekletip sonra silerek temizlemek daha nazik ve etkili bir yöntemdir.
Bu küçük ama etkili alışkanlıklarla hem krep hem de gözleme tavanız yıllarca sorunsuz kullanılır, hem de pişirme performansı ilk günkü gibi kalır.
Aslında temelde aynı işi yapıyorlar. Geniş yüzeyli, alçak kenarlı yapıları sayesinde her iki tava da yayarak pişirme gerektiren tarifler için uygun. Sadece bazı krep tavalarında yüzey göz göz olabilir ve bu da pişirme tarzına göre avantaj sağlayabilir. Ama ikisi de rahatlıkla birbirinin yerine kullanılabilir.
Günlük kullanımda 24 cm krep tavaları oldukça ideal. Daha büyük çaplı tavalar (26–28 cm gibi) ise geniş aileler için ya da büyük boy krepler yapmak isteyenler için daha uygun olabilir. Tava çapını seçerken ocak boyutunuzu ve kullanım alışkanlığınızı göz önünde bulundurmanız iyi olur.
Granit kaplama, hem dayanıklılık hem de uzun süreli yapışmazlık açısından öne çıkar. Seramik ürünler ise doğal malzeme severler tarafından tercih edilir. Ancak seramik yüzey daha hassas olduğu için özenli kullanım gerektirir. Eğer uzun ömürlü ve az bakım isteyen bir şey arıyorsanız granit daha risksiz bir seçimdir.
Sadece gözleme değil, lavaş, bazlama, pankek, akıtma, hatta tost bile yapabilirsiniz. Geniş ve düz yapısı sayesinde her türlü yayarak pişirilen yiyecek için uygundur. Hatta bazı kullanıcılar yumurta bile kırıyor, yeter ki yüzeyi yapışmaz ve düzgün ısı dağıtan bir model olsun.
İlk kullanımda tavayı ılık su ve süngerle yıkayın. Kuruladıktan sonra içine az miktarda sıvı yağ döküp kağıt havluyla tüm yüzeye yayarak hafifçe yağlayın. Bu işlem yüzeyi hem korur hem de ilk pişirmede yapışmayı önler. Bu alışkanlığı düzenli aralıklarla sürdürmek faydalıdır.
Eğer çok yüksek ısıda sürekli kullanılırsa ya da metal spatula gibi sert araçlarla yüzey çizilirse evet, zamanla performans düşebilir. Ancak düşük-orta ısıda kullanır, yumuşak süngerle temizlerseniz yıllarca ilk günkü gibi kalabilir.
Bunun sebebi çoğu zaman tavadan değil, ocağın ısıyı eşit yayamamasından kaynaklanır. Özellikle büyük çaplı tavalar küçük ocak gözlerinde tam ısınmaz. Daha dengeli bir pişirme için orta ya da büyük ocak gözlerini tercih etmek işe yarar.
Bazı modeller bulaşık makinesine uygun gibi görünse de uzun vadede bu tavsiye edilmez. Makinedeki deterjanlar ve yüksek ısı, yapışmaz kaplamaya zarar verebilir. Elde yıkamak her zaman daha güvenlidir ve tavanın ömrünü uzatır.
